XIX+,XX+,XXI.+mendeko+arkitektura

__ Bauhaus __ **Walter Gropius**-ek Alemanian fundatu zuen ikastetxe experimentala bezala non arkitektura eta diseinua elkartuko ziren.

Eragin sakona izan zuen artean, arkitekturan, diseinu grafikoak, barruko diseinuan eta tipografian.

Lehen Mundu Gerran garaitua, monarkia erorita eta zentsuraren desagerpena Weimarren Errepublikarekin experimentazio erradikalaren zabaltzea ekarri zuen, aurreko erregimenak baztertutako korronte guztiak berpiztuz. Ezkerreko ideologiako Alemaniar askok Errusiar Iraultzako eraginak izan zituzten, konstruktibismoarena, esate baterako.

Gropiusek ez zituen konpartitzen ideia erradikal hauek eta Bauhaus erabak apolitikoa zela esan zuen. Beraz Bauhaus estiloa, Nazioarteko Estilo bezala ezagutzen dela, dekorazioen falta eta funtzio eta objektuen arteko armonian oinarritu zen.

Berrikuntzen diseinua, normalean Gropious eta Bauhausekin lotuak –formak erradikalki sinplifikatuak, funtzionalitateko arrazionalismoa eta masa ekoizpeneko ideia posible zen adostea indibiduaren espiritu artistikoarekin –Alemanian garatu ziren bertan Bauhaus fundatua izan zelako.

Gropiusek diseinatu zuen Bauhaus-eko eraikuntza Dessaun, mugimenduko eraikuntzarik esanguratsuena. Gropiusen lehen lan garrantzitsua Fagus eraikina izan zen 1911n. Burdina eta kristalaren konbinaketa ederra bezala pentsatu zen baina Bauhauseko erakuntza non beste irakasle eta ikasle parte hartu zuten garrantzitsuena da. Oinplanoak hiru sekzio ditu askatasunez zabaltzen direla ikuspuntuak bideratuz. Hormak igeltso eta kristalezkoak dira.

Bauhaus edo Nazioarteko estiloak hainbat ezaugarri ditu: 1) Dekorazioa baztertzen du funtzionalitatearen onerako 2) Asimetria eta erregulartasuna erabiltzen du simetriaren partez 3) Arkitektura aldatzen du espazio masari oposatuz.Bauhauseko arkitekturako kezka diseinuko giza aspektuak dira eta forma berriak langileentzat egin nahi dituzte.Hau izan daiteke arrazoi bat onartua izateko eboluzionatzen ari ziren hirietan, sozialismoko ideiak zabaltzen zirenean.

Estilo arkitektoniko hau agertu zen ingenieriako aurrerakadari esker aukera ematen zuela eraikitzeko altzairu edo burdineko markoen inguruan. Horma ez da euskarria eta bakarrik estalkia izango da.

Dessaun hasita Lehen Mundu Gerra ondoren erreformatu nahi zuen arkitektura eta hezkuntza. Uko egiten zieten burgesia handiaren saloiei artisauen tradizioaren alde eta eliminatu nahi zuten artista eta artisauaren arteko bereizketa. Ez zituten industrializazioko aldaketak ahazten. Artea irakatsi nahi zuten seminarioetan artisautza eta diseinu industriala konziliatzeko.

Material eta formen arteko kontrasteak edukin klasikoetan agertzen zirela, baztertu egiten dira eta materialen edertasun propioa destakatu nahi dute.

media type="custom" key="18596394" width="270" height="270" align="center"

media type="youtube" key="5ZSVtx7ba0A?version=3" height="360" width="640" align="center"

media type="custom" key="18596576" align="center"

[|le corbusier]

media type="custom" key="18684266" align="center" media type="youtube" key="nAfmba3hLPw" height="315" width="560" align="center"

[|casa cascada]

__ Milá Etxea __

Milà Etxea, La Pedrera izenaz ere ezaguna, (pedrera, katalaneraz harrobi esan nahi baitu) Antoni Gaudí arkitekto katalandarraren lana da, 1906 eta 1910 urteen bitartean eraiki zen, katalandar modernistan eraiki zelarik. Passeig de Gràcia kaleko 92. zenbakian kokatzen da, Bartzelonako Eixample auzogunean.

Etxe hau Pere Milà i Camps eta Roser Segimon i Artells senar-emazteen enkarguz eraiki zen. Kolaboratu zuten ere, Josep Maria Jujol arkitektoak, Germans Badía forjatzaileak, Manyach funditzailea, Josep Bayo konstruktorea eta Joan Beltran igeltzaria.

Gaudíren eraikin eresidentzialen artean kokatzen dugu eta arkitekturaren historian irudimen gehien behar izan zuenetarikoen artean. Esan daiteke eraikin bat baino, eskultura bat dela.

Antoni Gaudí i Cornet Tarragonan jaio zen 1852ko ekainaren 25an eta Bartzelonan hil zen, 1926ko ekainaren 10an.Arkitekto kataluniarra zen, Independentista zen eta katolikoa ere, Art Nouveau edo modernisme estiloko arkitektura ikusgarria eraiki zuelako mundu zabalean ezaguna da. Bere ezaugarrik aipagarriena da, ez duela inolako lerro zuzenik egiten.

Etxeak,5 planta dauzka, trastero bat, non osatua dago arku zentenarioekin eta barruko patioak (bat zirkularra eta bestea obalatua )

Kanpotik ikusita, armoniatsu eta ondadun fatxada du, linea zuzenik gabe, burdin forjadun balkoiak (landare trepatzaileak),naturaren antza dutenak.

Material nagusia harri kalkareoa da, goikaldean izan ezik (azulejo zuriak). Tximiniak soldaduak ematen dute eta goikaldean arku “ciclopeo” bat agertzen da, non daude larosasko eskulturak Ave Mariaren inskripzioekin ("Ave Maria gratia plena, Dominus tecum"). Sinbolismo beteriko eraikina da hau. Gaudik, 1909.urtean obraren zuzendaritza bertan behera utzi zuen, ez zegoelako adoz barruko dekorazioarekin.

1946.urtean etxebizitza bihurtzen (13 apartamentu).1966.urtean solairu noblea ofizinetan bihurtu zen. 1971 eta 1975.urteetan lehenengo errestaurazioa egin zen. 1986.urtean Caixa Catalunyak eskuratu zuen eta kontserbatzen lanak hasi ziren. ,Gaur egun publikora zabalik dago. 1969.urtean eta 1984. urtean izendatu zuten Monumentu Historiko-Artistiko,Nazionala UNESCOren eskutik, eta sartzen du Gizateriaren Ondare barruan

__ Bilbao Guggenheim Museoa __ Bilbon kokatuta dagoen arte moderno eta garaikideko museoa da. Frank O´Ghery arkitekto estatubatuarrak diseinatutako proiektua da, 1992 -1997 urte bitarteetan eraikitzen egon zena. Arrazionalismoan, organizismoan, kubismoan eta deskonstruktibismoaren oinarriei jarraituz eraiki zen. Nahiz eta hasieran kritika ugari jasan, gaur egun XX. mendeko arkitekturaren erreferentetzat kontsideratuta dago. Frank O´Ghery Kanadan jaiotako arkitektoa da. Harvard.eko unibertsitatean Urbanismoa ikasi eta berehala arkitektura estudio ezberdinetan lan egiten hasi zen. Munduan zehar arkitektorik ezagunenetarikoa dugu, forma bihurgunetsuak, material berriak, eta estruktura berotzaileengatik. Bere proiektuen artean aipatzekoak dira: Bartzelonako “El pez dorado”, Los Angelesen dagoen “Auditorio Walt Disney”, eta “Casa Danzante” Pragan. Bilboko industrializazioaren garaia bukatu eta gero, zinegotziek beharrezkoa ikusi zuten hiriaren eraberritzea. Honen ondorioz sortu zen museoa. Hasiera batean, Alhondigako eraikinean ezartzea pentsatu zen, baina arkitektoaren ustez Bilbok beharrezkoa zuen hiriaren erdian mundu osoan ezagutua izango zen eraikin bat izatea, bere hitzetan “El museo ha de ser el buque insignia del Bilbao del siglo XXI”. Eraikinak oinplano askea du, baina hasieratik “La Salve”-ko zubira egokitu behar izan zen. Kanpoko fatxada titanio piezaz osaturik dago. Ehundaka proba burutu zituen arkitektoak Bilboko zeruarekin ondo konbinatzen zuen aleazio bat aurkitu arte, azkenean Berlinen topatu zuen. Fatxada osoa elementu kurbatuz eta bihurgunez osatuta dago, bertan ez baitago zuzen dagoen piezarik. Gainera, pieza bakoitzari leku berezi bat dagokio. Eraikineko hormak ez dira euskarriak, azal fin bat izatera pasatzen dira, kristalera ugariekin.Kanpoko fatxadaren arabera interpretazio desberdinak egin dira, sinbologiari jarraituz egin baitzuen arkitektoak diseinua. Bilboko erriberatik ikusiz gero, itsasontzi baten antza du, Sestaoko “La Naval” eta industrializazioko hainbat enpresei omenaldia eginez. Baita ere, arrain baten antza duela esan ohi da, izan ere, arkitektoak organizismoari jarraituz arrainen eskametan oinarritu zen kanpoalde osoa egiteko. Berriz, La Salveko zubitik museoaren goialdea ikusterakoan arrosa baten antza du, eraikin hau Bilborentzat opari izugarria izango zelako. Kubismoaren ezaugarriak ere baditu. Izan ere, eraikin osoa forma geometrikoz osaturik dago. Hau posible izan zen, aeronautikarako erabiltzen den programa informatikoak erabili zituztelako proiektua sortzeko. Museoaren aurrealde eta atzealdean, (ekialde eta mendebaldean) bi laku txiki daude, aurrealdeko lakuak museoa eta itsasadarra elkartzea du helburu, eta horretarako zubi moduko bat eraiki zen bien artean. Zubi honek beste elementu artistiko bat osatzen du, eta noizbehinka laino moduko bat ateratzen da zubiaren azpitik. Gaur egun, Bilboko Guggenheim Museoa, Espainiako 10 altxorren artean kokaturik dago, eta mundu mailan XX mendeko arkitekturako eraikinik nagusiena kontsideratua izan da, mende horretako azken hamarkadetako estiloak jarraitu eta etorkizuneko estiloak nahastu zituelako.

[]

media type="custom" key="18596698"

media type="custom" key="18596742"

media type="custom" key="18596822"

media type="custom" key="18596854"

media type="custom" key="18596864"