GARRAIOA+ETA+OSMOSIA+(MINTZA)

**MOLEKULA TXIKIAK GARRAIATZEKO MEKANISMOA** Energiarik gastatu gabe egiten da konzentrazio gradientearen arabera; substantziak konzentrazio hendieneko aldetik konzentrazio txikienekorantz mugitzen dira. -DIFUSIO BAKUNA: H2O, O2, CO2 eta molekula hidrófobo batzuek lipidozko jeruza bikoitza zeharkatzen dute zuzenean. Beste molekula batzuek eta ioiek, proteína batzuek osatzen dituzten kanaletatik zeharkatzen dute mintza. __[]__ (Ingelesez. 27s) media type="youtube" key="s0p1ztrbXPY" -DIFUSIO ERRAZTUA: glukosa, aminoazidoak eta veste molekula polarrak proteína garraiatzaileen bitartez zeharkatzen dute mintza. Molekulak proteinekin lotzean, hauek bere itxura aldatu eta barneratu egiten dituzte molekulak. __[]__ (Ingelesez.4:41. Erraztua 2:38) media type="youtube" key="JShwXBWGMyY" 2. GARRAIO AKTIBOA Energia erabili behar da substantziak konzentrazio gradientearen aurka garraiatzen baitira. ATP-a erabili ohi da eta proteinek gauzatzen dute substantzien garraioa, ponpa izena hartzen dutelarik. Adb: Na+/K+ ponpa __[]__ (Na/K ponpa erderaz.1:24m) media type="youtube" key="7ZHFiwZEAlU" __[]__ (Ingelesez. 21s) media type="youtube" key="STzOiRqzzL4" __[]__ (Ingelesez. Proteina garraiatzaile ezberdinak. 1,26m) media type="youtube" key="owEgqrq51zY" **MOLEKULA HANDIEN GARRAIOA** Makromolekulak (eta batzuetan zelula osoak ere) ezin dutenez mintza zeharkatu, kanporatu edo barneratu ahal izateko zelulek veste baliabide batzuek garatu dituzte; //exozitosia// eta //endozitosia//. Mintz plasmatikoa deformatu egiten da xixku batzuek eratuz. __[]__ (Ingelesez.1,16m) media type="youtube" key="u4s2mKHj-bE" EXOZITOSIA: hondakinak edo beste substzantzia batzuek (hormaonak…) kanporatzeko, gordetzen dituen xixkuaren mintza, mintz plasmatikoarekin elkartu eta barneko edukia kanporatuko dute. Horrela mintz plasmatikoa apur bat luzatu egiten da, baina ondoren endozitosiarekin konpentsatu egiten da bere tamainua. //**(Exo**////: kanpora)// EXOZITOSIA: partikula handiak zelula barrura sartzeko mintzarekin lotu, eta honen inbaginazio bat gertatuko da, mintzak substantziak inguratzen dituen xixkua eratuz. Mintzetik askatu eta zitoplasmara sartuko da. (//**Endo**////: barruan//) 2 motatakoa; -FAGOZITOSIA: sartzen diren substantziak solidoak direnean (makromolekulak edo zelulak). -PINOZITOSIA: disolbaturiko molekula txikiak dauzkaten likidoak barneratzea ERREPASOA. MINTZ PLASMATIKOA __[]__ (Erderaz. 56s) media type="youtube" key="rmANPjbufrY" __[]__ (Ingeleseko video osoa.4:31m) media type="youtube" key="X_yNhfcDEqI" **OSMOSIA** Osmosia konzentrazio ezberdinak dituzten bi inguru mintz erdiiragazkor batek banatzen dituenenan gertatzen da. Mintz erdiiragazkorrak ura baino ez du pasatzen uzten, uretan disolbaturiko substantziei bidea eragotziz. Ura konzentrazio txikiena duen aldetik konzentrazio handieneko alderantz doa beti, mintzaren bi aldeetara dauden soluzioen konzentrazioak berdintzen diren arte. INGURUNE ISOTONIKOAN: ez da ezer gertatuko 2 soluzioen konzentrazioa verdina delako mintzaren bi aldeetan. INGURUNE HIPOTONIKOA: zelula kanpoko soluzioaren konzentrazioa barnekoa baino txikiagoa denez, ura sartu egingo da konzentrazioa berdintzeko. Zelula puztu egingo da eta batzuetan leher daiteke. Landare zeluletan horma zelularra dela eta, ez da leherketa emango INGURUNE HIPERTONIKOA: kasu honetan zelula barruko konzentrazioa kanpokoa baino txikiagoa denez, ura irten egingo da eta zelula uzkurtu egingo da. __[]__ (1:38m. Soinu barik) media type="youtube" key="VVORi8Bqlss"
 * __ELIKAGAI ETA HONDAKINEN GARRAIOA MINTZ PLASMATIKOAN ZEHAR__**
 * 1) GARRAIO PASIBOA