EUSKADIKO+INDUSTRI+KOKAPENA

Industriaren kokapena zehazteko orduan baloratu ditugun adierazleak izan dira: industriaren dentsitatea ( enpleguak/km karratuak ), biztanleria okupatua, industria kopurua eta Balore Erantsi Gordinari egiten zaion ekarpena. Datu hauek kontuan hartuta 3 zonalde ditugu: __** Industria dentsitate handiko eskualdeak. **__   // Bilboko area metropolitana //  eraldaketa handiak jaso arren, errekonbertsio eta errestrukturazio industriala, Euskadin dagoen gune industrial nagusia izaten jarraitzen da. Lehengo postuan badago ez da bakarrik, bere ondare historikoagatik baizik eta bere gaitasuna egoera berrietara moldatzeko orduan. Hala ere, herri guztietan arrakasta maila ezberdina da, eta bere garrantzia beste eskualdeekin alderatuta txikitu egin da. Gaur egun, Bilboko metropoliak Euskadiko industrien % 25,6 eta langileen % 24,6 biltzen ditu. Nerbioiren bi ertzetan, Asuako aranean eta Txoriherrin hedatzen da. Nerbioiren ezker ertzean iharduera tradizionalak mantentzen dira, hala nola, siderurgia edo itsasontzigintza, baina sektore berriak ere lekua dute. Zonalde honetako udal batzuk garrantzia galdu dute, besteak beste, Sestao eta Barakaldo, gauza bera gertatu da enpresa handiekin, eta gaur egun, enpleguaren % 36,7 bakarrik daukate, tamaina txikiko enpresak beste. Enplegu gehien dituzten udalak dira ( 2.000 langile baino gehiago ): Bilbo, Basauri, Zamudio, Trapagaran, Galdakao, Loiu eta Erandio. Bilbo aipamen berezia merezi du bere datuak aztertzeko orduan, 8.783 langile ditu, baina, datua puztuta egon daiteke enpresa askok bere egoitza soziala bertan dutelako, ordea, lantegia beste udal batean kokatuta dago. Bigarren gunea Basauri da 4.953 langileekin, bertan enpresa handi batzuk kokatuta daude: Sidenor, Fagor eta Bridgestone Hispania. Hirugarren gunea Zamudio da, horrela da, 1985ean bertan Bizkaiko Parke Teknologikoa ezarri zutenetik, egun 4.556 langile daude. Eskualde honetan sortzen den enpleguaren % 33 metalurgian eta artikulu metalikoen ekoizpenean agertzen dira. Industria nagusiak dira: Babcock Power España ( Trapagaran ), Aceralia ( Etxebarri) eta Sidenor ( Basauri ). Garrantzi gutxiago daukate material elektriko, makinaria, kautxo eta plastikoko industriak. Bilboko metropoliaren atzetik garrantziari dagokionez // Durangaldea //  da, hemen kokatzen dira enpresen % 9,5 eta enpleguaren % 8,8 dago. Industriagune nagusiak Durango eta Ermua ( Deba aranekoa eta Eibar eraginpean) dira, baina enplegu gehien dituzten udalak dira: Abadiño ( 3.251) eta Amorebieta (2500). Zonalde honetan 1.000 langile baino gehiago dituzten herriak dira: Elorrio, Iurreta, Mallabia eta Berriz. Durangaldeako enpresak txiki eta ertainak dira eta oso espezializatuak daude metalurgian eta artikulu metalikoetan. Hala ere, beste enpresa mota daude: garraiorako materiala, makinaria eta papera. Hurrengo zonalde // Deba arana //  da, bitan banatuta Deba Goia eta Deba Behea, baina komunean dute bere espezializazioa, enpleguaren % 80 metalurgian eta makinarian dago. Deba Goian industria dentsitatea handiago da Deba Behearekin alderatuta, bertan daude: Arrasate (6.272), Oñati ( 4.112), eta Bergara ( 3.368 ). Enpresa gehienak kooperatibak dira, jatorria 50.hamarkadan sortu zen gaur eguneko Mondragón Corporación Cooperativa. Talde industrial honetako kooperatiba liderra Fagor da, eta enpresa honek herri hauetan lantegiak ditu: Arrasate, Aretxabaleta, Eskoriatza eta Oñati. Metalurgia eta artikulu metalikoen atzetik agertzen zaigu material elektrikoen ekoizpena, honekin batera, esan behar da historikoki zonalde honetan garrantzi izan duten sektoreak bigarren maila batean geratu direla, nahiz eta lantegi batzuk horretan aritu, adibidez, Bergaran ohialgintza jarraitzen du Algodonera San Antonio 1846an ireki zuen bidea jarraituz, edo Oñatin Zahor txokolate lantegia. Deba Behean udalik garrantzitsuenak Elgoibar eta Eibar dira, gutxi gora behera 2.300 langileekin bakoitzak, hauen atzetik Deba udala agertzen da 1.426 langileekin ( gehienak Itziarreko poligono industrialaren langileak ). Zonalde honetako ezaugarririk nagusiena enpresa handien gabezia eta enpresa txiki eta ertainen nagusitasuna, hauek artikulu metalikoetan (torlejuak, kateak, muelleak )eta makina-erremintan espezializatuak. Nahiz eta Debako arana garrantzitsua izan Gipuzkoako zonalde industrialarik inportanteena // Donostia inguruan //  ( Gipuzkoako enpleguaren % 26,9, era Euskadiko % 10,5) eratzen da, Donostia hiritik hasita, Bidasoa Beheraino eta Oria aranean zehar zabalduta. Enplegu gehienak Donostian daude 4.200, baina Bilbon bezala, enpresa askoren egoitza soziala bertan dagoelako izan daiteke. Bigarren udala Hernani da 4.043 langileekin, gero 2.000 langile baino gehiagorekin daude: Oiartzun eta Lasarte-Oria, eta 1.000 langile baino gehiagorekin: Andoain, Usurbil eta Errenteria. Zonalde honetan mota guztietako enpresak daude ( Txiki, ertain eta handi ), eta ez dago espezializaziorik, hala ere, sektoretan hierarkia bat dago. Lehenengo postuan makinariaren ekoizpena dago 5.000 langileekin, bigarren postuan metalurgia eta artikulu metalikoak daude 3.700 langileekin, hurrengo sektorea, kautxokoa da 3.100 langileekin, erdia Lasarte-Oriako Michelin. Beste sektoreak dira ( 2.000 langile baino gutxirekin ): elikagaiak ( Donostian), material elektrikoa ( Donostia, Oiartzun eta Usurbil ), papera, edizioa eta arte grafikoak ( paper lantegiak Hernanin eta Errenterian ), eta industria kimika (Andoain )   // Bidasoa Beheko eskualdean //  ere kontzentrazio industriala ematen da, baina bere eragina probintzia mailan txikiago da, lantegien % 3 eta enpleguaren % 2. Udalik industrialena Irun da, 3.800 langileekin, hauetatik heren batek artikulu metalikoetan lan egiten du, eta besteek beste ihardueretan besteak beste, material elektrikoaren ekoizpena, elikagaiak eta makinaria. // Goierrin //  177lantegi daude eta hauek 11.000 langile kontratatzen dituzte. Udalik nagusiena Beasain da 3.200 langileekin. Hemen probintziako lantegi zaharrenetariko bat kokatuta dago CAF ( Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles ). Bigarren postuan Legazpi dago 2.131 langileekin. Gero 1.000 langile baino gutxiagorekin daude: Olaberria, Ordizia eta Zumarraga. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Eskualde honetako industria 3 sektore inguruan eratuta dago: metalurgia eta artikulu metalikoak, aitzindari izan ziren pertsonen industrien inguruan Esteban Orbegozo edo Patricio Echeverría ( Bellota); garraiorako materiala, CAF eta Irizar ( Ormaiztegin ); eta makinariako sektorea. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; font-family: Times New Roman; font-weight: normal;">Araban industria dentsitate handiko gune bakarra dago: // Arabako Lautada // <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; font-family: Times New Roman; font-weight: normal;">. Oso gune garrantzitsua (bigarrena Bilboko metropoli handiaren ondoren, 47.253, % 24,56), 25.047 langileak ditu, hau da enplegu osoaren % 13. Ia enplegu guztia % 92,8 eta lantegi gehienak Gasteizen kokatzen dira. Kontzentrazio honi esker Gasteiz da Euskadiko gune industrial handiena eta Espainia mailan handienetako bat da. Industria hau 50.hamarkadan hiriaren kanpoaldean ezarri ziren poligonoetan eta Miñanoko Parke teknologikoan ezartzen da. Zonalde honetan enpresa handia nagusia da, enpleguaren % 42 biltzen du eta. Sektoreka metalurgia eta artikulu metalikoak langile kopururik handiena biltzen du ( 8.000). Sektore honetan Sidenor, Herramientas Eurotools eta Esmaltaciones San Ignacio enpresak daude. Garrantzi handiko beste sektore batzuk garraiorako materialen ekoizpena eta kautxkoak dira, 8.000 langileekin. Enplegu bolumen hau bi multinazionalen presentziagatik lortzen da: Mercedes Benz ( Daimler Chrysler España) eta Michelin, bakoitzak 4.000 langileekin Euskadiko enpresarik handienak dira. Garraiorako materialen industria dibertsifikatu da hegazkinen fuselajea eta hegoak ekoizteko lantegi berri baten kokapenarekin: Gamesa Producciones Aeronáuticas. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Beste sektore batzuk makinaria, elikagaiak, material elektrikoa eta bulego materialen ekoizpena dira. Lautadaren eskualdeko gainontzeko udaletan poligono industrial txikiak daude 1.000 <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">langileetara ailegatzen ez direnak, nagusienak: Agurain ( metalurgia eta artikulu metalikoak), Iruña de Oca ( makinariaren ekoizpena) eta Asparrena ( elikagaiak, Miko izozkiak ). <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Bukatzeko Gojain poligonoa, Legution, nahiz eta Gorbearen inguruetan kokatuta egon, hemen sar daiteke. __** Industria dentsitate ertaineko eskualdeak. **__ <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Kategoria honetan ( kilometro karratuko 15 eta 30 enplegu industrialak), lau eskualde sartzen dira, denak industri dentsitate handiko eskualde baten inguruan. Hauetatik bi gipuzkoarrak dira: Tolosaldea eta Urola Kosta. Eta besteak bat arabarra: Araba Kantabriarra; eta bestea bizkaitarra: Plentzia-Mungia. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Eskualde gipuzkoarrak industri garapen maila altuago dute eta tradizio handiko lantegi guneak daude.Tolosaldean 5.957 langile daude, gehienak Tolosan, 1.801 langileak. Besteak eskualdean sakabanatuta daude eta ez da inon gune industrial handia sortzen, ez daude lantegi handirik, eta eskualde honetako ezaugarririk nagusiena enpresa txiki eta ertainen monopolioa da. Iharduera industrial nagusia makinariaren ekoizpena da 1.600 langileekin. Historikoki garrantzi handia izan zuen sektorea, papera, bigarren maila batean geratu da. Paper lantegiak eskualdeko motor industrial moduan jokatu zuten 1842an Tolosan lehenengo paper lantegia Espainian ezarri zenetik: La Esperanza. Hala ere, papergintzako espezializazio hau mantentzen da, eskualdeko 5 lantegi nagusi artean bi sektore honetan aritzen dira eta 1.374 langile daude. Beste sektore garrantzitsuak 1.395 langileekin metalurgia eta artikulu metalikoenak dira. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Urola Kostako gune industrialik nagusienak Azpeitia, Azkoitia, Zarautz eta Zumaia dira. Azpeitia nabarmendu behar da 2.300 langileekin. Zonaldeko industri garrantzitsuenak dira: Azkoitian GSB Acero industriak 400 langile ditu, Azpeitia Danona kooperatibak egurrezko altzariak ekoizten ditu eta 260 langile ditu eta Zumaian GKN Drivelinek, motor ibilgailuetarako gehigarriak eta motorrak ekoizten ditu, eta 400 langile ditu.Bukatzeko, Zumaian ere astilleros Balenciaga dago. Beraz eskualde honetako ekoizpena da: metalurgia eta artikulu metalikoak, altzarien fabrikazioa, garraiorako materialak eta makinaria. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Plentzia-Mungian lantegi kopuru txikia dago eta Euskadiko enpleguaren % 2,4 bakarrik du. Gune industrialik handiena Mungia da 3.737 langileekin, eta bigarren lekuan Urduliz 500 langileekin. Sektoreka metalurgia nabarmentzen da, Mecánica La Peña de Urduliz; gero material elektrikoaren ekoizpena, Electrónica Arteche Hermanos, 573 langileekin eta Manufacturas Eléctricas (MESA), 368 langileekin, biak Mungian. Beste sektore bat makinarikoa da. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Araba Kantabriarra Nerbioiren arroaren goialdean eta erdialdean kokatuta. Arabako probintziaren bigarren gune industrial. Gasteizen baino lehenenago industrializatu zen eta lehenengo industria Laudion martxan jarri zen 1935ean beira ekoizteko: Villosa. Industrializazio goiztiarra hau Bilbo Handiaren eraginpean zegoelako eman zen, gaur egun, oraindik bere eraginpean mantentzen da. Siderurgian espezializatua zegoenez krisi gogorra pairatu zuen.. Bi gune nagusi ditu: Laudio eta Amurrio, biak 2.000 langile baino gehiagorekin. Bi hauei gehitu behar zaie Aiala udala, poligono industrial berri batekin. Eskualde honetako ezaugarri nagusi bat enpleguaren kontzentrazioa da, enpresa handietan, eta bi sekoren nagusitasuna, metalurgia eta industria ez metalikoa, enpleguaren % 65,7rekin. Enpresa handiak hodiak (Tubos Reunidos,Amurrio, 943 langileekin; Tubacex,Laudio, 379 langileekin) eta beira ( Guardian, Laudio, 607 langileekin; Vidrala, Laudion ere, 396 langileekin ) ekoizten dute. Hauei gehitu behar zaie material plastikoen enpresa bat Amurrion 330 langileekin. __** Industri dentsitate txikiko eskualdeak. **__ <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Bakarrik Araban eta Bizkaian ematen da industria kontzentrazioaren ( Bilbo Handia eta Durangaldea eta Gasteiz ) ondorio moduan. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Bizkaian eskualdeak Arratia-Nerbioi, Gernika-Bermeo, Markina-Ondarroa eta Enkartazioak dira. Hauen lurrak batuta probintziaren lurren ia % 60 dute, baina lur hauetan bakarrik probintziaren enpresen % 12,6 eta probintziaren enpleguaren % 14,7 daude. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Arratia- Nerbioi eskualdean industria gehiena Igorre ( 2.400 langile ) eta Arrankudiaga udaletan kokatzen da, enpresak metalurgian, garraiorako materialean ( ibilgailuetarako piezak ) eta makinaria sektorean ari dira. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Gernika-Bermeon bi nukleo hauetan industriak daude, Gernikan 1.100 langile daude eta industriak metalurgian eta artikulu metalikoetan espezializatuak daude. Bermeon 945 langile daude, industria nagusia elikagaiena da ( kontserbenak ). <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Markina-Ondarroan aipatu behar dira Etxebarria 1.052 enpleguekin eta Berriatua 700 enpleguekin. Eskualde honetan sektore nagusiak makinariaren fabrikazioa, elikagaiak ( kontserbak), metalurgia eta plastikoak dira. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Dentsitate gutxien daukan eskualdea Enkartazioak dira, enpresak Zallan, Balmasedan eta Güeñesen ezartzen dira, ez dute 500 enplegu baino gehiago eta haien sektoreak dira: kimikoa, metalurgia eta papera. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Euskadiko industri dentsitate txikieneko eskualdeak Araban kokatzen dira: Gorbeia inguruak, Arabako mendialdea, Mendebaldeko Aranak eta Arabar Errioxa. Hauen lurrak batuta probintziaren lurren % 60,4 dute, baina lur hauetan bakarrik probintziaren enpleguaren % 13,5 daude. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Gorbeia inguruan Gojain poligonoa dago 1.995 enpleguekin, probintziako laugarren poligonoa da Gasteiz, Laudio eta Amurrio ondoren. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Arabar Errioxan Oiongo poligonoa dago 1.033 enpleguekin. Oionen enpresak artikulu metalikoetan ari dira, eta eskualdean elikagaien industria ( ardogintza) nagusi da, enpresa hauek tamaina txiki eta ertainekoak dira, kasu gehienetan estruktura familiarrarekin. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Araban dentsitate industrialik txikiena mendialdean eta aranetan ematen da, bertan nekazaritza oraindik nagusi da. Azken urteetan iharduera ekonomikoa dibertsifikatzeko asmoarekin hainbat lekuetan poligono industrialak kokatu dira. Mendialdean industriak Arraia-Maeztu, Bernedon eta Kanpezun kokatzen dira, denak 100 enplegu baino gutxiagorekin. Aranetan, ordea, Berantevilla eta Lantaron ( Comunión herrian, GEQUISA ) 500 enplegu industrial daude. __** Parke Teknologikoak **__ <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Parke Teknologikoek ekonomi ekoizkor barruan funtzio berri batzuk betetzen dituzte eta enpresen kokapen, hirigintza industrialean eta industrien diseinuen pauta berrien adierazle moduan azaltzen dira. Lurraldeko ekonomiaren kanpoan lehiakortasunaren eta modernizazioaren adierazle moduan jokatzen duten bitartean, saiatzen dira ekoizpen sistemen promoziorako helburuak betetzen eta zerbitzu berritzaileen eta kudeaketa sistema berrien ezartzen. Euskadin hiru parke teknologikoak ezarri dira, probintzia bakoitzeko bat. Guztira 450 ha okupatzen dute, baina hauetatik 150ha bakarrik erabilgarri daude, espazio berde, bialeen hirigintzari eta aparkalekuei garrantzi handia emanez, hala ere, hau da gaur eguneko egoera, zabalpen prozesu batean gaudenez etorkizunean nola egongo den ezin da zehaztu. 2006an 290 enpresa zeuden eta 11.000 enplegu zeuden. Hiriburuen inguruan kokatzen dira, inguru natural eta gustagarria batean, giro erdiherrikoi baten bila baina gune urbanotik gertu, eta komunikabide nagusitik gertu. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Parke teknologikorik egonkorrena, zaharrena delako, enpresa gehien biltzen duena delako Bizkaikoa da, Zamudio udalean kokatuta. Eraikin dentsitate gutxiko zonalde batean kokatuta basogintza eta nekazaritza espazioekin lotura mantenduz. Ingurugiro egokia bat dator irisgarritasunarekin, alde batetik, Bilbo eta bestetik, Loiuko aireportua. 190 ha ditu, horietatik % 39 erabilgarri daude. 158 enpresa daude eta 6.100 enplegu. Industrien erdia informaziorako teknologietan ari da, %22 aeronatikan eta % 8 elektronikan. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Arabako Parke Teknologikoa 1992an eratu zen eta 1995ean Miñanon inauguratu zen. Hiru parketatik ingurugiroan hobeto integratuta dagoena da zereal lurretaz inguratuta dagoelako. Gasteiz 5 kmtara geratzen da eta Bilbora Barazar mendatetik joaten den bia bikoitzaren ondoan kokatuta dago .117 ha ditu eta erdia erabilgarriak dira. 2006An 86 enpresa zeuden 2612 enpleguekin. Sektore nagusiak dira telekomunikazioak eta informatika, aeronautikoa, ingeniaria eta aholkularitza zerbitzuak eta teknologia energetikoak. <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman; font-weight: normal;">Miñanoko parkea baino bi urte beranduago Donostiako Parke teknologikoa eratu zen. 130 ha ditu, 46 enpresa eta 2500 enplegu. Sektore nagusiak dira: telekomunikazioak eta informatika, enpresa zerbitzuak eta elektronika.
 * <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Lehenengoan, zonalde historikoak daude: Bilboko area metropolitana, Durangaldea, Donostia, Deba ibaiaren arana, Goierri, Arabako Lautada ( Gasteiz)
 * <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Bigarrenean: Araba Kantabriakoa, Plentzia-Mungia,Tolosa eta Urola Kosta.
 * <span style="background: none repeat scroll 0% 0% transparent; color: #000000; font-family: Times New Roman;">Hirugarrrena: Arabako mendialdea, Gorbeiako zonaldea, Arabar Errioxa, Gernika-Bermeo, Arratia-Nerbioi, Enkartazioak eta Markina-Ondarroa.