Iruzkinak+egiteko+HEE

**Egilea**: ezagutzen denean aipatu eta bere inguruan biografia txiki bat burutu. **Testu mota**: lehen ( originala, zuzena edo garaiko testua) edo bigarren maila ( moldatua, zeharkakoa edo beste garaikoa). **Ezaugarriak**: juridikoa ( legeak, konstituzioak, dekretuak…), soziala ( bizimoduak, klase gizarteak, joera sozialak…), ekonomikoa (komertzioa, harreman ekonomikoak, ekoizpenaren datuak…), politikoa (diskurtsoak, itunak, panfletoak…), demografikoa ( biztanleria, migrazio mugimenduak, jaiotzak eta heriotzak…), erlijiosoa ( pastoral bat, sermoi bat…), etnografikoa ( etniak, tribuak, herriak …), kulturala (pentsamenduak, artea…), zientifikoa… **Kokapena**: espaziala eta kronologikoa ( lekua, garai historikoa eta data) **Destinatzailea**: norentzat idatzita dagoen edo bere helburua zein den esan behar da. Argi eta garbi agertu behar dira: **ideia nagusia** ( testuaren oinarria dena) eta **bigarren mailako ideiak** ( ideia nagusiaren informazioa osatzen direnak). Agertzen diren pertsonaiak edo datak azal daitezke ( beti era laburrean). Laburpena egiteko orduan: ideiak eta datuak azaldu behar dira, ideiak haien garantziaren arabera sailkatu behar dira eta ideien arteko loturak azaldu behar dira ( kausak, ondorioak, garapena, informazioa osatzeko…). Ekiditu behar da: **Garai edo egoera historikoa** ondo **azaldu** behar da, hemen ditugun ezagupenak erabili behar ditugu, baina, era koherente batean, helburua ez da ditugun ezagupenak besterik gabe aipatzea, baizik eta dakiguna eta testuaren informazioak uztartzea, tarteka testuari erreferentzia eginez. Azalpena emateko orduan kontuan hartu behar dira: Helburua ez da gure iritzia ematea. ||
 * **FASEAK** ||
 * **Identifikazioa eta sailkapena** || **Izena / titulua** (Adb: Madoz-eko desamortizazioa).
 * Publikoa ( manifestu bat) / pribatua ( gutun pribatu bat).
 * Pertsonala, ofiziala edo kolektiboa ( lege bat, konstituzio bat…). ||
 * **Testuaren azterketa** || Helburua testuaren **ideia nagusiekin laburpen bat** egitea da.
 * Testua kopiatu.
 * Ideien azalpenak ez dira ditugun ezagupenekin garatu behar.
 * Laburpen bat da, beraz ez da oso zabala izan behar, baina, aldi berean, ez da oso labur geratu behar. ||
 * **Iruzkin historikoa** || Testua dagokion garai edo egoera historikoarekin lotu behar da.
 * **Gertaeraren kausak** ( zergatik gertatzen da?).
 * **Gertaera bera**.
 * **Gertaeraren ondorioak** (gertaerak dauzkan eraginak, zer sortzen du?). ||
 * **Testuaren balorazio kritikoa** || Azken fase honetan landu behar dena da:
 * Testuak ematen duen informazioa **era kritikoan baloratu**, hau da, datua zehatza da edo datua interpretazio bat da ( ea era objetiboan edo subjetiboan landuta dagoen ). Honekin batera, testuak izan dezaken helburua azaltzen saiatu behar da.
 * Testuaren **garrantzia** aztertu eta baloratu behar da ( sortzen den garaian ematen den egoera historikoa ulertzeko garrantzitsua al da?).
 * Gaur egun testuak daukan **eragina**, balorea… ( Adb: lege bat indarrean edo baztertua izan da).