2.+Sistema+endokrinoa

Aurkibidera itzuli

http://www.uprm.edu/biology/profs/velez/endocrino.htm

=

 * SISTEMA ENDOKRINOA**, bai Nerbio Sistema __Zentralak__, eta bai Nerbio Sistema __Periferikoak__ sistema endokrinoarekin batera lan egiten dute. Sistema endokrinoa __hormonak__ deritzen substantzia batzuk jariatzen dituen guruin-multzoa da .=====

[]

Hormonak odolera __isurtzen__ dira zuzenean eta eragin zuzena dute zelulen jardueran. Hormonek zerikusi handia dute; hazkuntzan, ugalketan,, aldartean ... Sistema endokrinoa, gorputzaren barruan __oreka lortzeko eta mantentzeko__, nerbio-sistema autonomoarekin batera aritzen da. Organismoaren erantzun ugari bi sistemok eragindako erreakzioen menpe daude.

Sistema endokrinoa osatzen duten guruinen artean __eragingarriena zerebroaren azpian__ dagoen **hipofisia** da.



Hormona ugari __jariatzen__ ditu, h orietako bakoitzak beste hainbat guruinetan du eragina. Hipofisia guruin-errektorea den arren, __**hipotalamoak** zuzentzen__ ditu. Hipotalamoak odolaren kimika __kontrolatzen__ du eta zerebro osoko __ordenak jasotzen__ ditu, berau baita sistema endokrinoaren eta nerbio- sistemaren bitarteko jarduera koordinatzen duena.

Ondorengo dokumentuan klikatzen baduzu, __guruinak eta guruin__ bakoitzak __jariatzen dituen hormonak__ ikus ditzakezu:

Sistema honekin lotutako [|gaixotasunak] tratatzen dituen [|espezialitate medikoa], askotan beste batzuekin elkarlanean, [|Endokrinologia] da. (Anorexia, Goloa, Bulimia, Diabetea, Ernalezintasuna, Gutxiegitasun suprarrenela, Hazkuntza gabezia, Hipertentsioa, Loditasuna, Osteoporosia, Tiroiditis, Tiroideko tumoreak...
 * LOTUTAKO GAIXOTASUNAK**



..............HAUR GIZENTASUNA............................. ANOREXIA....................................... OSTEOPOROSIA................


 * ALDAKETA HORMONALAK**
 * Hazkuntza hormona**, bizitza osoan zehar hipofisi guruinak (zehazki, hipofisiaren aurreko aldeak) jariatzen duen hormona da. Bi eragin fisioligiko nagusi ditu:
 * Haurtzaroan eta nerabezaroan gorputzaren hazkuntza estimulatu
 * Karbohidrato, lipidoa eta proteinen metabolismoan eragin

Emakumea izaten dituen aldaketa hormonalak nabariak dira. Alde batetik titien eta ilearen hazkuntza ... Eta gizonen kasuan, genitalen eta ilearen hazkuntza. Umeen lehengo aldaketa hormonala, 9 edo 10 urte artean ematen da.

__**Menstruazioa**__ Emakumeen kasuan**, hilekoa** ere deitzen da, baginaren odol-jarioa da, askatutako obuluak ez ernaltzeagatik umetokian bildu den odolezko mukosa kanporatzean gertatzen dena. Gutxi gorabehera 28 egunero gertatzen da, 11-13 urterekin gertatzen den lehenengo menstruazio eta 50 urtetan gertatu ohi den menopausiara arte.

__**Menopausia**__ Menstruazioaren behin betiko desagerpena da. Emakume gehienetan 45-55 urte bitarteko epean hasten da, eta ugalkortasun aldiaren bukaera eragiten du. Emakumeengan poliki hasten den prozesua da, 45 urte inguru dutenean. Hilekoak erregular izateari uzten dio eta hilekoen arteko epea luzatzen da pixkanaka. Hilekorik gabeko 12 hilabeteko aldia betetzen denean menopausia baieztatzen da.

__**Acne**__ Normalean nerabezaroan gertatzen da. Hormonen nibelak normalak ez direlako. Denborarekin desagertzen joaten da, baina batzuetan bizitza osorako iraun dezake.