LINFA+SISTEMA

**LINFA SISTEMA** Zelulek bizi ahal izateko ingurune urtsua behar dute. Edozein organismotan, zelula barneko likidoa eta zelula kanpoko likidoa bereiz ditzakegu. Baina zelula bakarreko animalietan (protozooetan), belaki eta zelenteratuetan ezin aipatuko dugu zelula kanpoko likidorik, zelula bakoitza kanpo-ingurunearekin harremanetan baitago. Zelula kanpoko likidoek zelulen bizitzarako eta hauen funtzionamendu egokirako beharrezko diren substantzia guztiak dituzte eta barne-ingurunea deritzo, zelula guztietara heltzen dena zirkulazio-aparatuari esker. Baina kapilarretako paretak oso meheak direnez, odol-plasma pareta hauetatik iragazten da, zirkulazio-aparatutik irtenez eta ehunetako zelula guztiak bustiz. Honi zelularteko likidoa deritzo eta hemendik hartuko dituzte zelulek behar dituzten elikagaiak eta bertara botako hondakinak. Bere konposaketa, odol-plasmaren antzekoa da (ura, proteinak, elektrolitoak, aa-ak, glukosa...). Likido hau hodi linfatikoetan sartuko da eta orduan sortuko da **linfa**. Alderantzizko urratsa ezin daiteke eman, hodi linfatikoetan dauden balbulak direla eta. Beraz, linfa sistemaren **funtzio** nagusia zera da; __kapilarretatik ehunetara pasatzen den plasma biltzea__. Sistema hau hodi eta gongoil linfatikoz eraturik dago, beheko irudietan ikusten den bezala. __[]__  (Ingelesez. 47s)  media type="youtube" key="qTXTDqvPnRk" height="344" width="425"

Kapilar linfatikoak oso iragazkorrak direnez, zirrituarteko likidoaren eta linfaren konposaketa berdintsuak dira. Leukozito fagozitikoak ditu substantzia arrotzak fagozitatzeko (bereziki gongoil linfatikoetan, bertan eratzen baitira T motakoak deiturikoak). Linfa, sistema linfatikoaren barne, larakope-benara eta bena jugularrera itzuliko da norabide bakarreko odol-hodietatik. Linfa soilik bereiztuko da zirkulazio-sistema itxia duten animalietan, besteak nahastea dute, //hemolinfa// izenekoa.

**Hodi linfatikoak** Hodi linfatikoak kapilar linfatikoetan dute hasiera; pixkanaka bilduz doaz eta bena linfatikoak osatuz, gehienak oso txikiak izanik. Hodi hauek linfa daramate barnean eta balbulaz beterik daude, linfa atzera itzul ez dadin. Balbuletan dilatatu egiten dira hodiak eta horregatik errosario-itxurakoak dira. Kapilar linfatikoek bi hodi handietara jotzen dute: Hesteetako linfa-hodiak heste-bilosketan hasten dira eta Pecquet zisternan bukatzen dira.
 * __Linfa-bena handia__: eskuineko besotik eta buruaren eta toraxaren eskuineko aldetik datorren linfa biltzen du. Bena hau eskuinaldeko larakope-benan bukatzen da.
 * __Bularraldeko hodia__: gorputzeko beste zatietako linfa biltzen du. Bere hasiera Pecquet zisternan du (abdomenean dagoen poltsa linfatikoa) eta bidean toraxaren eta buruaren ezkerraldeko eta ezkerreko besoko linfa-hodiak hartu ondoren, ezkerraldeko larakope-benan bukatzen da.

**Gongoil linfatikoak** Linfa-hodiak elkartzen diren tokietan, gongoil linfatiko izeneko zelula-multzoak azaltzen dira. Gongoil bakoitzera linfa-hodi bat baino gehiago iristen dira eta bakarra ateratzen da bertatik. Hauetan ematen da linfocito ugalketa; beraz, gongoiletatik ateratzen den linfak linfocito gehiago izango ditu sartu denak baino. Gongoil linfatikoak toki jakinetan egoten dira; lepo, besape eta iztaietan. Infekzioa izaten denean handitu egiten dira, toki hauetan garbantzu baten neurriko koskorrak nabaritzen direlarik. Laburtuz, hauek dira sistema linfatikoaren **funtzioak**:
 * 1) Ehunetako zelulak defendatzea (gongoilek iragazkin bezala jokatzen dute; linfa oso astiro doanez gongoiletan gorputz arrotzak (bakterioak, etab.) harrapatuko ditu eta linfozitoek fagozitatu.
 * 2) Liseriketan, lipidoak eta beste molekula handiak (zenbait proteína…) jaso. Horiek ezin dira zuzenean odolera pasatu.
 * 3) Odoleko substantzia ugari berreskuratu.

BIDEOAK:

BIDEO INTERESGARRIAK CONFERENCIA DE Leonardo coscarelli ARGENTINO (9:03m): __[]__ media type="youtube" key="L2zMtXpQR4E" width="425" height="350"

Hauek tipo berdinarenak baina sakontzeko: __[]__ (2 zatia. 8:30) __[]__ (3 zatia. 9:08) __[]__ (4 zatia. 8:38) __[]__ (5 zatia. 8:43) __[]__ (6 zatia. 9:24) __[]__ (7. Zatia. 8:39) __[]__ (8 zatia. 5:20) __[]__ (9 zatia. 9:30) Histologia: media type="youtube" key="Iq-DneN--70" width="425" height="350" (Gongoil linfatikoa) Marrazki bizidunak: __[]__ (LA VIDA ES ASI 1) __[]__ (LA VIDA ES ASI 2) __[]__ (LA VIDA ES ASI 3)